ΜΕΤΑ ΤΟ ΣΕΙΣΜΟ - Οικονομική κρίση και θεσμική επιλογή

   

Αυτή την περίοδο διαβάζω ένα βιβλίο σχετικά με την παγκόσμια οικονομική κρίση το οποίο βρήκα μέσα από μία γνωστή εφημερίδα, το πρώτο από μία σειρά ανάλογων βιβλίων που θα προσφέρει. Το βιβλίο στηρίχτηκε σε συνεντεύξεις οι οποίες δόθηκαν στους υπευθύνους τους Επιστημονικού Συμβουλίου για την Κυβερνητική Πολιτική (WWR), μία δεξαμενή σκέψης της Ολλανδίας, από 24 ειδικούς σε ένα ευρύ φάσμα γνώσεων και εμπειρίας από τους τομείς της οικονομίας, των μακροοικονομικών,  της οικονομικής και πολιτικής ιστορίας, της θεωρίας της παγκοσμιοποίησης, της αναπτυξιακής πολιτικής, των διεθνών σχέσεων, της κοινωνικής προστασίας, της κοινωνιολογίας, της πολιτικής επιστήμης και της στρατηγικής πολιτικής. Σε αυτούς ζητήθηκε να απαντήσουν σε έναν κατάλογο ερωτήσεων σε ζωντανές συνεντεύξεις και στη συνέχεια είχαν την δυνατότητα να επεξεργαστούν τα κείμενα που προέκυψαν. Οι συνεντεύξεις αυτές δόθηκαν το διάστημα μεταξύ Μαρτίου και Σεπτεμβρίου 2009, δηλαδή πριν ξεσπάσει οι κρίση στην Ελλάδα. 

   Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε πέντε ενότητες, σε καθεμία από τις οποίες διερευνώνται διαφορετικές διαστάσεις και όψεις των θεσμικών επιπτώσεων της κρίσης. Στην πρώτη ενότητα γίνεται λόγος για τη διάγνωση της κρίσης. Στη δεύτερη ενότητα υπάρχουν κείμενα που μελετούν το περιθώριο ελιγμών των εθνικών θεσμών χάραξης πολιτικής. Στην τρίτη ενότητα, δίνονται διαφορετικές εκτιμήσεις για το κατά πόσο μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο η σύγχρονη οικονομία της αγοράς. Η τέταρτη ενότητα περιέχει μία ποικιλία απόψεων για τη μορφή που μπορεί να πάρει ο νέος παγκόσμιος καπιταλισμός. Τέλος, το πέμπτο μέρος είναι αποκλειστικά αφιερωμένο στο μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

   Ένα από εκείνα που μου έκαναν εντύπωση στην εισαγωγή του βιβλίου είναι η ερμηνεία για την αδυναμία των ακαδημαϊκών οικονομολόγων να προβλέψουν και να αντιληφθούν τι ακριβώς συνέβαινε. Αναφέρεται, λοιπόν, ότι ο "κλάδος των οικονομολόγων είχε αφοσιωθεί στο μοντέλο του ορθολογικού δρώντος και στο πρότυπο της αποδοτικότητας της αγοράς, ώστε είχαν εντελώς ξεχάσει κάποιες από τις βασικότερες κινητήριες δυνάμεις των οικονομικών κρίσεων : τα ζωώδη ένστικτα. Θεμελιώδης θέση στη κεϋνσιανή οικονομική προσέγγιση έχει η ιδέα ότι αντί να καθορίζεται από έλλογες αποφάσεις, μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας κυβερνάται από ζωώδη ένστικτα, τα οποία γίνονται καλύτερα κατανοητά ως κύματα αισιοδοξίας και απαισιοδοξίας. Τα ζωώδη ένστικτα καταλαμβάνουν τους καταναλωτές και τους επενδυτές, και έτσι, οδηγούν στη δημιουργία αυτοεκπληρούμενων προφητειών επειδή επηρεάζουν την παραγωγή και τις επενδύσεις".

   Αυτό φυσικά μου θυμίζει την κατάσταση που βίωνε η ελληνική κοινωνία κατά τη δεκαετία του 2000. Για αρκετά χρόνια υπήρχε μία τεράστια φούσκα καταναλωτισμού και κερδοσκοπίας στηριζόμενη στην άποψη ότι "όλα θα πάνε καλά και ακόμα καλύτερα". Έτσι, δανειζόμασταν όλοι σχεδόν για να κάνουμε γάμο, να πάμε διακοπές, να αγοράσουμε πανάκριβα αυτοκίνητα και να εντυπωσιάσουμε τους άλλους. Και κατά το 2008 ξέσπασε η παγκόσμια κρίση και "έσπασε" η φούσκα αυτή. Ο κόσμος άρχισε να τρομοκρατείται υπερβολικά σε σχέση με την επίδραση και την έκταση της κρίσης στην Ελλάδα (σε αυτό συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό οι τηλεοπτικοί σταθμοί - θα θυμάστε φυσικά τον φόβο και τον πανικό με τον οποίο έντυναν τα ρεπορτάζ τους). Αυτό επηρέασε, τόσο τους εγχώριους, όσο κυρίως τους ξένους επενδυτές, αλλά και οδήγησε στον περιορισμό της κατανάλωσης και συνεπώς της παραγωγής.

   Το βιβλίο έχει την επιμέλεια των Anton Hemerijck, Ben Knapen, διευθυντής και μέλος αντίστοιχα του WWR και της Ellen van Doorne, μέλος του προσωπικού του Πρωθυπουργικού Γραφείου.

Οι εκτιμήσεις των οικονομολόγων

Κάθε μήνα ζητάμε από μία ομάδα οικονομικών εκτιμητών την πρόβλεψή τους σχετικά με την επέκταση του Α.Ε.Π., τις τιμές καταναλωτών και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών για 14 οικονομίες (δείτε τη μηνιαία πρόβλεψη εδώ). Τα διαγράμματα παρακάτω δείχνουν το εύρος των εκτιμήσεων για την οικονομική ανάπτυξη και τον πληθωρισμό αυτή τη χρονιά. Οι προβλέψεις για το Α.Ε.Π. της Ιαπωνίας είναι αυτή με το μεγαλύτερο εύρος, που κειμένεται από 1,1% μέχρι 2,4%. Αντίθετα, οι ερωτώμενοι συμφωνούν περισσότερο σχετικά με τις οικονομίες της Ισπανίας και της ευρωζώνης. Ο μέσος όρος των εκτιμήσεων είναι 1,7% και 0,6% αντίστοιχα. Για τις υπόλοιπες εκτιμήσεις, η Βρετανία αναμένεται να έχει τη μεγαλύτερη αύξηση τιμών το 2013, με μέση πρόβλεψη 2.7%. Οι τιμές στην Ιαπωνία προβλέπεται να αυξηθούν οριακά, αλλά οι προσδοκίες για την επόμενη χρονιά είναι μία αύξηση 1,8%, μετά την υπόσχεση της Τράπεζας της Ιαπωνίας  να τονώσει την οικονομία με 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια, στην αναζήτησή της να πετύχει πληθωρισμό 2% σε περίπου δύο χρόνια.

Το αυθεντικό άρθρο βρίσκεται στην ιστοσελίδα του The Economist.

Στατιστικά βαθμολόγησης γραπτών πανελλαδικών εξετάσεων

   Στον σύνδεσμο αυτό παρουσιάζεται ένα αρχείο σε μορφή Excel με στατιστικά σχετικά με τη βαθμολόγηση γραπτών των Πανελλαδικών εξετάσεων 2013 για τα μαθήματα "Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών" και "Αρχές Οικονομικής Θεωρίας". Τα γραπτά βαθμολογήθηκαν από 3 - 5 διαφορετικούς βαθμολογητές του βαθμολογικού κέντρου Καβάλας. Τα θέματα και των δύο μαθημάτων θεωρούνται σχετικά εύκολα (με ευκολότερα αυτά του Α.Ο.Δ.Ε.), καθώς οι περισσότεροι βαθμοί συγκεντρώνονται πάνω από τη βάση, η μέση τιμή, η διάμεσος και η επικρατούσα τιμή να βρίσκονται λίγο (Α.Ο.Θ.) ή αρκετά (Α.Ο.Δ.Ε.) πάνω από το 10.
   Να σημειώσω ότι τα γραπτά που ήρθαν στο βαθμολογικό κέντρο της Καβάλας προέρχονταν από τους νομούς Τρικάλων, Χαλκιδικής και Κιλκίς.

Θέματα και απαντήσεις στο μάθημα Α.Ο.Θ. πανελλαδικών εξετάσεων 2013

Δείτε στον σύνδεσμο αυτό τα θέματα, καθώς και τις απαντήσεις των θεμάτων για το μάθημα "Αρχές Οικονομικής Θεωρίας" των Γενικών Λυκείων. Τα θέματα θεωρούνται σχετικά εύκολα ως προς την αντιμετώπισή τους και αναμενόμενα, εάν και δεν εξαντλούσαν όλη την ύλη του βιβλίου. 

Θέματα και απαντήσεις στο μάθημα Α.Ο.Δ.Ε. 2013

Αναρτώνται σήμερα 24/5/2013 τα θέματα και τις απαντήσεις για το μάθημα "Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών" της τεχνολογικής κατεύθυνσης. Τα θέματα που τέθηκαν τη φετινή χρονιά μπορούν να θεωρηθούν εύκολα, κατανοητά και σαφή. Μάλιστα, η κεντρική επιτροπή επέλεξε αρκετά θέματα ανάπτυξης  (Β1 και Α5) και σωστού - λάθους ή πολλαπλής επιλογής (Α1α,γ,δ και Α4) από το πρώτο κεφάλαιο το οποίο θεωρείται αρκετά εύκολο από τους μαθητές. Επιπλέον, επιλέχθηκαν ευκολότερα θέματα και από τα άλλα δύο κεφάλαια. Ένα μικρό δείγμα κριτικής ικανότητας χρειαζόταν η απάντηση για το θέμα Α2 πολλαπλής επιλογής σχετικά με το ποιο σύνολο ανθρώπων αποτελεί ομάδα. Ένα μικρό μπέρδεμα δημιουργήθηκε στο θέματα Β3α, όπου αρκετοί μαθητές παρανόησαν και αντί να γράψουν την αντίστοιχη ενότητα του βιβλίου με τον τίτλο "Διαδικασία μετάδοσης του μηνύματος", έγραψαν τη "Διαδικασία της διαπροσωπικής επικοινωνίας". 

Βράβευση των πιο κοινωνικά και περιβαλλοντικά υπεύθυνων εταιρειών από το Ινστιτούτο Εταιρικής Ευθύνης

   Βραβεύτηκαν στις 20 Μαΐου, σε επίσημη εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία στο ξενοδοχείο Divani Caravel, οι 14 εταιρείες που διακρίθηκαν το 2012 για τις επιδόσεις τους στην εφαρμογή υπεύθυνων εταιρικών πρακτικών, βάσει του Εθνικού Δείκτη Εταιρικής Ευθύνης (CR Index).

   Η αξιολόγηση εταιρειών κατά τον CR Index - διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο του κορυφαίου βρετανικού Μη Κερδοσκοπικού Οργανισμού Business in the Community(BITC) για τη συγκριτική αξιολόγηση των επιδόσεων εταιρειών και οργανισμών στο κομμάτι της Εταιρικής Ευθύνης - πραγματοποιείται φέτος στην Ελλάδα για πέμπτη συνεχή χρονιά από το Ινστιτούτο Εταιρικής Ευθύνης (Corporate Responsibility Institute).

   Oι εταιρείες που συμμετέχουν διαχρονικά στην αξιολόγηση κατάφεραν να κρατήσουν τις θέσεις τους και να βελτιώσουν – σε ορισμένες περιπτώσεις σημαντικά – τις επιδόσεις τους, παρά το γεγονός ότι τα κριτήρια της αξιολόγησης φέτος παρουσίασαν αυξημένη δυσκολία, λόγω της αναθεώρησής τους από to BITC, που προσπαθεί διαρκώς να ανανεώνει τη μεθοδολογία του, καθρεφτίζοντας τις σύγχρονες τάσεις και εξελίξεις στο χώρο της Εταιρικής Ευθύνης. Παράλληλα, νέες εταιρείες συμμετείχαν φέτος στην αξιολόγηση, διευρύνοντας την “οικογένεια” του CR INDEX.

   Κατά τη διαδικασία αξιολόγησης του CR Index, ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες επιθεώρησαν με βάση διεθνή πρότυπα και κριτήρια τις επιδόσεις και τη συμβολή των επιχειρήσεων στους τέσσερις βασικούς πυλώνες που αξιολογεί ο Εθνικός Δείκτης Εταιρικής Ευθύνης: την κοινωνία, το περιβάλλον, τους εργαζόμενους και την αγορά.

   Σύμφωνα με τον Εθνικό Δείκτη, υπάρχουν τέσσερα επίπεδα διάκρισης των επιδόσεων ενός οργανισμού: Platinum, Gold, Silver και Bronze. Φέτος στην Ελλάδα, διακρίθηκαν και βραβεύτηκαν οι ακόλουθες εταιρείες:

στην κατηγορία PLATINUM: DIAGEO Hellas, ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑ, ΟΤΕ, Τράπεζα Πειραιώς

στην κατηγορία GOLD: Ideales, ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ

στην κατηγορία SILVER: GENESIS Pharma, MAMIDOIL JETOIL, Novartis Hellas, VODAFONE

στην κατηγορία BRONZE: ALPHA BANK, SCA Hygiene Products, ΔΕΠΑ

   Επιπλέον, δόθηκε ένα βραβείο ανά επίπεδο διάκρισης για να τιμήσει την εταιρεία με τη μεγαλύτερη πρόοδο σε σχέση με την περσινή της αξιολόγηση, καθώς και ένας ειδικός έπαινος ανά πυλώνα αξιολόγησης του CR Index στην εταιρεία με την καλύτερη επίδοση στο συγκεκριμένο πεδίο:

Best progress PLATINUM award: DIAGEO Hellas, ΟΤΕ

Best Progress GOLD award: EΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

Best progress SILVER award: GENESIS Pharma

Best progress BRONZE award: ΔΕΠΑ

Έπαινος για την ΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑ

Έπαινος για το ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ

Έπαινος για το ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: Novartis Hellas

Έπαινος για την ΑΓΟΡΑ: VODAFONE

   Περισσότερες πληροφορίες για τη βράβευση, καθώς και το αυθεντικό άρθρο θα το βρείτε στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Εταιρικής Ευθύνης.

Οι δυσκολότερες πανελλαδικές εξετάσεις των τελευταίων ετών

  Τη Δευτέρα 1η Απριλίου αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα της Ο.Ε.Φ.Ε. (Ομοσπονδία Εκπαιδευτικών Φροντιστών Ελλάδας) ένα άρθρο με τις απόψεις της Μαρίας Παπουτσάκη, έγκριτης δημοσιογράφου και εκπαιδευτικής συντάκτριας σχετικά με τις πανελλαδικές εξετάσεις. Σύμφωνα, λοιπόν, με το άρθρο αυτό οι μαθητές φέτος θα αντιμετωπίσουν τις δυσκολότερες πανελλαδικές εξετάσεις των τελευταίων ετών. Οι λόγοι είναι κυρίως δύο. "Πρώτον, το σχέδιο "Αθηνά" που οδήγησε σε μείωση του αριθμού των εισακτέων και δεύτερον η συρρίκνωση των επιλογών και η συνεχιζόμενη τα τελευταία χρόνια ανασφάλεια όσον αφορά στην επαγγελματική αποκατάσταση". Σε αυτούς θα πρέπει να προστεθεί και η συνεχιζόμενες αλλαγές των δεδομένων που εφαρμόζει το Υπουργείο Παιδείας. Συγκεκριμένα, "είναι τόσες οι αλλαγές, που καταλήγει σε παιγνίδι χωρίς όρους και κανόνες. Ως εκ τούτου οι πολιτικές ηγεσίες του υπουργείου Παιδείας κάθε φορά, είναι υπεύθυνες για την παράδοση μαθημάτων τέτοιου είδους στους αυριανούς πολίτες. Μαθήματα δηλαδή χωρίς όρους και κανόνες".

   Ολόκληρο το άρθρο μπορείτε να το διαβάσετε στην ιστοσελίδα της Ο.Ε.Φ.Ε.

Αρχές Οικονομίας Β' τάξης Λυκείου

Την Παρασκευή 19 Απριλίου η Σχολική Σύμβουλος των Οικονομολόγων κα Αντιγόνη Ζήση ανακοίνωσε ότι το μάθημα "Αρχές Οικονομίας" θα βρίσκεται ξανά στο ωρολόγιο πρόγραμμα της Β' τάξης Λυκείου για την επόμενη χρονιά ως επιλεγόμενο μάθημα. Σύμφωνα με πληροφορίες που μας έδωσε, οι οποίες όμως δεν έχουν επιβεβαιωθεί ακόμα, το βιβλίο που θα χρησιμοποιηθεί είναι αυτό της Α' τάξης ΕΠΑ.Λ., το οποίο περιλαμβάνει ύλη παρόμοια με εκείνη του επιλεγόμενου μαθήματος Α.Ο.Θ. της Γ' τάξης Λυκείου των ΓΕ.Λ.. Συνεπώς, είναι μία πολύ καλή ευκαιρία για τους μαθητές που ενδιαφέρονται για το Ε' πεδίο σχολών να επιλέξουν από τη Β' τάξη το μάθημα, ούτως ώστε να προετοιμαστούν καλύτερα για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Θα είναι η πρώτη φορά που μαθητές που ενδιαφέρονται για το Ε' πεδίο θα έχουν τη δυνατότητα να προετοιμαστούν τόσο καλά για το μάθημα Α.Ο.Θ., καθώς στη Β' τάξη θα έχουν την ευκαιρία να μάθουν καλά τη θεωρία με λιγότερο άγχος και στη συνέχεια κατά τη Γ' τάξη να εστιάσουν περισσότερο την προσοχή στα μαθηματικά και τις ασκήσεις.

Κατώτατος μισθός

Αυτή την εβδομάδα η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι, από τον Οκτώβριο, ο κατώτατος μισθός θα αυξηθεί κατά 12p σε £ 6,31 ($ 9,66) ανά ώρα. Οι χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι της Βρετανίας θα χαιρετίσουν την απόφαση : ο κατώτατος μισθός, προσαρμοσμένος με τον πληθωρισμό και την αγοραστική δύναμη της στερλίνας, έχει μειωθεί κατά τα τελευταία πέντε χρόνια. Το ίδιο ισχύει και για μία ομάδα χωρών (κυρίως στην περιφέρεια της ζώνης του ευρώ). Η Αμερική επίσης σχεδιάζει την αύξηση του ομοσπονδιακού κατώτατου μισθού κατά 24%, που μπορεί να βοηθήσει περίπου 15 εκατ. εργαζόμενους. Δεν υπάρχει καμία συναίνεση μεταξύ των οικονομολόγων σχετικά με τις επιπτώσεις του κατώτατου μισθού. Αρχικά ανέμεναν ότι η σταθεροποίηση, και σε πολλές περιπτώσεις, η αύξηση της τιμής των ανειδίκευτων εργαζομένων θα μείωνε τη ζήτηση για αυτούς, και ως εκ τούτου τις θέσεις εργασίας. Ωστόσο, μερικές έρευνες υποδεικνύουν ότι μία σωστά ρυθμισμένη οροφή μισθών μπορεί να έχει μόνο μια μικρή αρνητική επίδραση στην απασχόληση. Θα πρέπει, όμως, να καθοριστεί με προσοχή : πολύ χαμηλή και το αποτέλεσμα δεν θα είναι αισθητό, πολύ υψηλή και θα χαθούν θέσεις εργασίας. Προτείνεται ότι, εάν βρεθεί η σωστή ισορροπία, τότε οι εργοδότες θα εξοικονομήσουν χρήματα με άλλο τρόπο. Τα κόστη πρόσληψης, για παράδειγμα, είναι πιθανό να πέσουν, γιατί ελάχιστοι μισθοί τείνουν να μειώσουν το εισόδημα των εργαζομένων.

Το πρωτότυπο άρθρο μπορείτε να το βρείτε στην ιστοσελίδα του The Economist.

Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες

Οι παγκόσμιες αμυντικές δαπάνες μειώθηκαν κατά 0,5% σε 1,75 τρισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι. Αυτή είναι η πρώτη ετήσια πτώση από το 1998, σύμφωνα με τα νέα στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ειρηνικών Ερευνών της Στοκχόλμης, ένα think-tank. Αν και η Αμερική εξακολουθεί να δαπανά το μεγαλύτερο κομμάτι του παγκόσμιου συνόλου και 69% περισσότερο σε πραγματικούς όρους από ό,τι το 2001, το μερίδιό της έχει πέσει κάτω από το 40% για πρώτη φορά από το 1991. Πράγματι, από την ύφεση του 2008, οι δαπάνες έχουν μειωθεί κατά 10% σε 20 από τις 37 χώρες της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης. Αντίθετα, η Ρωσία αύξησε τις δαπάνες κατά 16% το 2012 και περαιτέρω αυξήσεις σχεδιάζονται για το 2015. Η Ρωσία και η Αμερική ξόδεψαν το 4,4% του Α.Ε.Π. η κάθε μία, σημαντικά υψηλότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 2,5%, αλλά πολύ χαμηλότερο από εκείνο της Σαουδικής Αραβίας, στο 8,9%. Κατά την τελευταία δεκαετία ο στρατιωτικός προϋπολογισμός της Κίνας έχει αυξηθεί κατά 175%, η μεγαλύτερη αύξηση από οποιαδήποτε από τις χώρες που φαίνονται στο διάγραμμα, αν και αυτό εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει μόνο το 2% του Α.Ε.Π.

Το αυθεντικό άρθρο θα το βρείτε στην ιστοσελίδα του The Economist.