Θέματα και απαντήσεις στο μάθημα Α.Ο.Θ. πανελλαδικών εξετάσεων 2013

Δείτε στον σύνδεσμο αυτό τα θέματα, καθώς και τις απαντήσεις των θεμάτων για το μάθημα "Αρχές Οικονομικής Θεωρίας" των Γενικών Λυκείων. Τα θέματα θεωρούνται σχετικά εύκολα ως προς την αντιμετώπισή τους και αναμενόμενα, εάν και δεν εξαντλούσαν όλη την ύλη του βιβλίου. 

Θέματα και απαντήσεις στο μάθημα Α.Ο.Δ.Ε. 2013

Αναρτώνται σήμερα 24/5/2013 τα θέματα και τις απαντήσεις για το μάθημα "Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών" της τεχνολογικής κατεύθυνσης. Τα θέματα που τέθηκαν τη φετινή χρονιά μπορούν να θεωρηθούν εύκολα, κατανοητά και σαφή. Μάλιστα, η κεντρική επιτροπή επέλεξε αρκετά θέματα ανάπτυξης  (Β1 και Α5) και σωστού - λάθους ή πολλαπλής επιλογής (Α1α,γ,δ και Α4) από το πρώτο κεφάλαιο το οποίο θεωρείται αρκετά εύκολο από τους μαθητές. Επιπλέον, επιλέχθηκαν ευκολότερα θέματα και από τα άλλα δύο κεφάλαια. Ένα μικρό δείγμα κριτικής ικανότητας χρειαζόταν η απάντηση για το θέμα Α2 πολλαπλής επιλογής σχετικά με το ποιο σύνολο ανθρώπων αποτελεί ομάδα. Ένα μικρό μπέρδεμα δημιουργήθηκε στο θέματα Β3α, όπου αρκετοί μαθητές παρανόησαν και αντί να γράψουν την αντίστοιχη ενότητα του βιβλίου με τον τίτλο "Διαδικασία μετάδοσης του μηνύματος", έγραψαν τη "Διαδικασία της διαπροσωπικής επικοινωνίας". 

Βράβευση των πιο κοινωνικά και περιβαλλοντικά υπεύθυνων εταιρειών από το Ινστιτούτο Εταιρικής Ευθύνης

   Βραβεύτηκαν στις 20 Μαΐου, σε επίσημη εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία στο ξενοδοχείο Divani Caravel, οι 14 εταιρείες που διακρίθηκαν το 2012 για τις επιδόσεις τους στην εφαρμογή υπεύθυνων εταιρικών πρακτικών, βάσει του Εθνικού Δείκτη Εταιρικής Ευθύνης (CR Index).

   Η αξιολόγηση εταιρειών κατά τον CR Index - διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο του κορυφαίου βρετανικού Μη Κερδοσκοπικού Οργανισμού Business in the Community(BITC) για τη συγκριτική αξιολόγηση των επιδόσεων εταιρειών και οργανισμών στο κομμάτι της Εταιρικής Ευθύνης - πραγματοποιείται φέτος στην Ελλάδα για πέμπτη συνεχή χρονιά από το Ινστιτούτο Εταιρικής Ευθύνης (Corporate Responsibility Institute).

   Oι εταιρείες που συμμετέχουν διαχρονικά στην αξιολόγηση κατάφεραν να κρατήσουν τις θέσεις τους και να βελτιώσουν – σε ορισμένες περιπτώσεις σημαντικά – τις επιδόσεις τους, παρά το γεγονός ότι τα κριτήρια της αξιολόγησης φέτος παρουσίασαν αυξημένη δυσκολία, λόγω της αναθεώρησής τους από to BITC, που προσπαθεί διαρκώς να ανανεώνει τη μεθοδολογία του, καθρεφτίζοντας τις σύγχρονες τάσεις και εξελίξεις στο χώρο της Εταιρικής Ευθύνης. Παράλληλα, νέες εταιρείες συμμετείχαν φέτος στην αξιολόγηση, διευρύνοντας την “οικογένεια” του CR INDEX.

   Κατά τη διαδικασία αξιολόγησης του CR Index, ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες επιθεώρησαν με βάση διεθνή πρότυπα και κριτήρια τις επιδόσεις και τη συμβολή των επιχειρήσεων στους τέσσερις βασικούς πυλώνες που αξιολογεί ο Εθνικός Δείκτης Εταιρικής Ευθύνης: την κοινωνία, το περιβάλλον, τους εργαζόμενους και την αγορά.

   Σύμφωνα με τον Εθνικό Δείκτη, υπάρχουν τέσσερα επίπεδα διάκρισης των επιδόσεων ενός οργανισμού: Platinum, Gold, Silver και Bronze. Φέτος στην Ελλάδα, διακρίθηκαν και βραβεύτηκαν οι ακόλουθες εταιρείες:

στην κατηγορία PLATINUM: DIAGEO Hellas, ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑ, ΟΤΕ, Τράπεζα Πειραιώς

στην κατηγορία GOLD: Ideales, ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ

στην κατηγορία SILVER: GENESIS Pharma, MAMIDOIL JETOIL, Novartis Hellas, VODAFONE

στην κατηγορία BRONZE: ALPHA BANK, SCA Hygiene Products, ΔΕΠΑ

   Επιπλέον, δόθηκε ένα βραβείο ανά επίπεδο διάκρισης για να τιμήσει την εταιρεία με τη μεγαλύτερη πρόοδο σε σχέση με την περσινή της αξιολόγηση, καθώς και ένας ειδικός έπαινος ανά πυλώνα αξιολόγησης του CR Index στην εταιρεία με την καλύτερη επίδοση στο συγκεκριμένο πεδίο:

Best progress PLATINUM award: DIAGEO Hellas, ΟΤΕ

Best Progress GOLD award: EΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

Best progress SILVER award: GENESIS Pharma

Best progress BRONZE award: ΔΕΠΑ

Έπαινος για την ΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑ

Έπαινος για το ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ

Έπαινος για το ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: Novartis Hellas

Έπαινος για την ΑΓΟΡΑ: VODAFONE

   Περισσότερες πληροφορίες για τη βράβευση, καθώς και το αυθεντικό άρθρο θα το βρείτε στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Εταιρικής Ευθύνης.

Οι δυσκολότερες πανελλαδικές εξετάσεις των τελευταίων ετών

  Τη Δευτέρα 1η Απριλίου αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα της Ο.Ε.Φ.Ε. (Ομοσπονδία Εκπαιδευτικών Φροντιστών Ελλάδας) ένα άρθρο με τις απόψεις της Μαρίας Παπουτσάκη, έγκριτης δημοσιογράφου και εκπαιδευτικής συντάκτριας σχετικά με τις πανελλαδικές εξετάσεις. Σύμφωνα, λοιπόν, με το άρθρο αυτό οι μαθητές φέτος θα αντιμετωπίσουν τις δυσκολότερες πανελλαδικές εξετάσεις των τελευταίων ετών. Οι λόγοι είναι κυρίως δύο. "Πρώτον, το σχέδιο "Αθηνά" που οδήγησε σε μείωση του αριθμού των εισακτέων και δεύτερον η συρρίκνωση των επιλογών και η συνεχιζόμενη τα τελευταία χρόνια ανασφάλεια όσον αφορά στην επαγγελματική αποκατάσταση". Σε αυτούς θα πρέπει να προστεθεί και η συνεχιζόμενες αλλαγές των δεδομένων που εφαρμόζει το Υπουργείο Παιδείας. Συγκεκριμένα, "είναι τόσες οι αλλαγές, που καταλήγει σε παιγνίδι χωρίς όρους και κανόνες. Ως εκ τούτου οι πολιτικές ηγεσίες του υπουργείου Παιδείας κάθε φορά, είναι υπεύθυνες για την παράδοση μαθημάτων τέτοιου είδους στους αυριανούς πολίτες. Μαθήματα δηλαδή χωρίς όρους και κανόνες".

   Ολόκληρο το άρθρο μπορείτε να το διαβάσετε στην ιστοσελίδα της Ο.Ε.Φ.Ε.

Αρχές Οικονομίας Β' τάξης Λυκείου

Την Παρασκευή 19 Απριλίου η Σχολική Σύμβουλος των Οικονομολόγων κα Αντιγόνη Ζήση ανακοίνωσε ότι το μάθημα "Αρχές Οικονομίας" θα βρίσκεται ξανά στο ωρολόγιο πρόγραμμα της Β' τάξης Λυκείου για την επόμενη χρονιά ως επιλεγόμενο μάθημα. Σύμφωνα με πληροφορίες που μας έδωσε, οι οποίες όμως δεν έχουν επιβεβαιωθεί ακόμα, το βιβλίο που θα χρησιμοποιηθεί είναι αυτό της Α' τάξης ΕΠΑ.Λ., το οποίο περιλαμβάνει ύλη παρόμοια με εκείνη του επιλεγόμενου μαθήματος Α.Ο.Θ. της Γ' τάξης Λυκείου των ΓΕ.Λ.. Συνεπώς, είναι μία πολύ καλή ευκαιρία για τους μαθητές που ενδιαφέρονται για το Ε' πεδίο σχολών να επιλέξουν από τη Β' τάξη το μάθημα, ούτως ώστε να προετοιμαστούν καλύτερα για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Θα είναι η πρώτη φορά που μαθητές που ενδιαφέρονται για το Ε' πεδίο θα έχουν τη δυνατότητα να προετοιμαστούν τόσο καλά για το μάθημα Α.Ο.Θ., καθώς στη Β' τάξη θα έχουν την ευκαιρία να μάθουν καλά τη θεωρία με λιγότερο άγχος και στη συνέχεια κατά τη Γ' τάξη να εστιάσουν περισσότερο την προσοχή στα μαθηματικά και τις ασκήσεις.

Κατώτατος μισθός

Αυτή την εβδομάδα η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι, από τον Οκτώβριο, ο κατώτατος μισθός θα αυξηθεί κατά 12p σε £ 6,31 ($ 9,66) ανά ώρα. Οι χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι της Βρετανίας θα χαιρετίσουν την απόφαση : ο κατώτατος μισθός, προσαρμοσμένος με τον πληθωρισμό και την αγοραστική δύναμη της στερλίνας, έχει μειωθεί κατά τα τελευταία πέντε χρόνια. Το ίδιο ισχύει και για μία ομάδα χωρών (κυρίως στην περιφέρεια της ζώνης του ευρώ). Η Αμερική επίσης σχεδιάζει την αύξηση του ομοσπονδιακού κατώτατου μισθού κατά 24%, που μπορεί να βοηθήσει περίπου 15 εκατ. εργαζόμενους. Δεν υπάρχει καμία συναίνεση μεταξύ των οικονομολόγων σχετικά με τις επιπτώσεις του κατώτατου μισθού. Αρχικά ανέμεναν ότι η σταθεροποίηση, και σε πολλές περιπτώσεις, η αύξηση της τιμής των ανειδίκευτων εργαζομένων θα μείωνε τη ζήτηση για αυτούς, και ως εκ τούτου τις θέσεις εργασίας. Ωστόσο, μερικές έρευνες υποδεικνύουν ότι μία σωστά ρυθμισμένη οροφή μισθών μπορεί να έχει μόνο μια μικρή αρνητική επίδραση στην απασχόληση. Θα πρέπει, όμως, να καθοριστεί με προσοχή : πολύ χαμηλή και το αποτέλεσμα δεν θα είναι αισθητό, πολύ υψηλή και θα χαθούν θέσεις εργασίας. Προτείνεται ότι, εάν βρεθεί η σωστή ισορροπία, τότε οι εργοδότες θα εξοικονομήσουν χρήματα με άλλο τρόπο. Τα κόστη πρόσληψης, για παράδειγμα, είναι πιθανό να πέσουν, γιατί ελάχιστοι μισθοί τείνουν να μειώσουν το εισόδημα των εργαζομένων.

Το πρωτότυπο άρθρο μπορείτε να το βρείτε στην ιστοσελίδα του The Economist.

Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες

Οι παγκόσμιες αμυντικές δαπάνες μειώθηκαν κατά 0,5% σε 1,75 τρισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι. Αυτή είναι η πρώτη ετήσια πτώση από το 1998, σύμφωνα με τα νέα στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ειρηνικών Ερευνών της Στοκχόλμης, ένα think-tank. Αν και η Αμερική εξακολουθεί να δαπανά το μεγαλύτερο κομμάτι του παγκόσμιου συνόλου και 69% περισσότερο σε πραγματικούς όρους από ό,τι το 2001, το μερίδιό της έχει πέσει κάτω από το 40% για πρώτη φορά από το 1991. Πράγματι, από την ύφεση του 2008, οι δαπάνες έχουν μειωθεί κατά 10% σε 20 από τις 37 χώρες της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης. Αντίθετα, η Ρωσία αύξησε τις δαπάνες κατά 16% το 2012 και περαιτέρω αυξήσεις σχεδιάζονται για το 2015. Η Ρωσία και η Αμερική ξόδεψαν το 4,4% του Α.Ε.Π. η κάθε μία, σημαντικά υψηλότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 2,5%, αλλά πολύ χαμηλότερο από εκείνο της Σαουδικής Αραβίας, στο 8,9%. Κατά την τελευταία δεκαετία ο στρατιωτικός προϋπολογισμός της Κίνας έχει αυξηθεί κατά 175%, η μεγαλύτερη αύξηση από οποιαδήποτε από τις χώρες που φαίνονται στο διάγραμμα, αν και αυτό εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει μόνο το 2% του Α.Ε.Π.

Το αυθεντικό άρθρο θα το βρείτε στην ιστοσελίδα του The Economist.

Η Βρετανία της Θάτσερ

Τα στοιχεία της διακυβέρνησης της Μάργκαρετ Θάτσερ ήταν αμφιλεγόμενα. Η οικονομία υπέστη μία τρομαχτική συμπίεση στις αρχές της δεκαετίας του 1980 καθώς τόσο τα επιτόκια όσο και η συναλλαγματική ισοτιμία εκτοξεύτηκαν. Ο πληθωρισμός ήταν 10% όταν έγινε πρωθυπουργός το Μάη του 1979 και 10% όταν έφυγε από το γραφείο 11 χρόνια αργότερα. Ο αριθμός των ανέργων αυξήθηκε σε μεταπολεμικό υψηλό πάνω από 3 εκατ. το 1986. Παρά τις αντιξοότητες, τα εισοδήματα των νοικοκυριών άρχισαν να αυξάνονται απότομα μετά την ύφεση στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Οι κρατικές δαπάνες μειώθηκαν κάτω από το 40% του Α.Ε.Π. και το έλλειμμα του προϋπολογισμού τέθηκε υπό έλεγχο. Πάνω απ' όλα, η κα Θάτσερ έθεσε τη βρετανική οικονομία σε μια νέα πορεία, μακριά από τον κρατικό έλεγχο και προς τις αρχές της αγοράς, οι οποίες άνοιξαν το δρόμο για τη σταθερότητα των τιμών και την αντιστροφή της σχετικής παρακμής (σε σύγκριση με χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία), η οποία ήταν τόσο αποθαρρυντική στις δεκαετίες του 1960 και του 1970.

Το αυθεντικό άρθρο θα το βρείτε στην ιστοσελίδα του The Economist.

Ο πληθωρισμός τον μήνα Μάρτιο 2013

   Ανακοινώθηκε σήμερα 09/04/2013 το δελτίο τύπου από την Ελληνική Στατιστική Αρχή σε σχέση με την εξέλιξη του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή για το μήνα Μάρτιο 2013. Οι τιμές τον Μάρτιο 2013 σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2012 μειώθηκαν κατά 0,2%, έναντι 1,7% αύξησης των τιμών του Μαρτίου 2012 έναντι του Μαρτίου 2011. Αυτό οφείλεται κυρίως διότι αυτό το χρονικό διάστημα μειώθηκαν οι τιμές των τηλεφωνικών υπηρεσιών, οι τιμές των φαρμάκων και ιατρικών, οδοντιατρικών και παραϊατρικών υπηρεσιών, των διαρκών αγαθών και των διδάκτρων των ιδιωτικών σχολείων και φροντιστηρίων, παρόλο ότι αυξήθηκαν στο ίδιο διάστημα οι τιμές στα τσιγάρα, στο πετρέλαιο και τον ηλεκτρισμό και στην ένδυση και υπόδηση.

   Αντίθετα, οι τιμές τον μήνα Μάρτιο σε σχέση με τον Φεβρουάριο αυξήθηκαν κατά 2,5%, έναντι αύξησης 2,8% που είχε παρατηρηθεί τον Φεβρουάριο σε σχέση με τον Ιανουάριο. Η αύξηση αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των τιμών στην ένδυση και υπόδηση, αλλά και των διαρκών αγαθών και των υπηρεσιών, εφόσον οι τιμές επανήλθαν στα αρχικά επίπεδα μετά τη λήξη των χειμερινών εκπτώσεων. 

   Ολόκληρο το δελτίο τύπου μπορείτε να το διαβάσετε στην ιστοσελίδα της ΕΛ.ΣΤΑΤ.

Η διαφθορά στην ελληνική κοινωνία 2

   Η μεγαλύτερη μάστιγα όμως της ελληνικής κοινωνίας είναι η φοροδιαφυγή. Οι έλεγχοι του Σ.Δ.Ο.Ε. τα τελευταία χρόνια του μνημονίου έδειξαν σωρεία περιπτώσεων. Αστρολόγοι, κομμωτές, υδραυλικοί, μέχρι και πατωματζήδες ήξεραν καλά και την τέχνη της φοροδιαφυγής. Λίστα με φοροφυγάδες είχε δοθεί στο Σ.Δ.Ο.Ε. τον Αύγουστο του 2012. Στη λίστα αυτή υπήρχαν μεταξύ άλλων "350 δικηγόροι, 300 γιατροί, 500 μηχανικοί και μεγαλοεργολάβοι, 300 επιχειρηματίες, ένας υδραυλικός ο οποίος δηλώνει 7.000€ το χρόνο αλλά έχει 300.000€ στην Credit Agricole στη Γαλλία, αλλά και ένας πατωματζής με 250.000€ σε τράπεζα της Ελβετίας, ενώ δηλώνει κάθε χρόνο 11.000€  (NewsNow 27/08/2012). Στην κορυφή βέβαια του φαινομένου βρίσκονται οι γιατροί. Ποιος ήταν εκείνος που πήγαινε σε έναν ιδιώτη γιατρό και δεν ήξερε ότι σχεδόν ποτέ δεν έδιναν αποδείξεις για την αμοιβή που ζητούσαν. 

   Σύμφωνα με έρευνα της εταιρείας GPO που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου, οι Έλληνες με βάση την εμπειρία τους δίνουν μετάλλιο φοροδιαφυγής στους γιατρούς με ποσοστό 88,6%, τη δεύτερη θέση στους τεχνίτες (π.χ. ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί) με ποσοστό 85,4%, ακολούθως στα δικηγορικά γραφεία - συμβολαιογραφεία (75,2%), στα εστιατόρια και στις ταβέρνες με ποσοστό 57,9%. Στη λίστα όσων φοροδιαφεύγουν, σύμφωνα με την έρευνα της GPO, περιλαμβάνονται ακόμη τα βενζινάδικα (44,1%), τα μικρά εμπορικά καταστήματα (37,6%) και τα σουπερμάρκετ (17,7%) (Τα Νέα 23/02/2013). Το παράδοξο όμως είναι ότι ενώ οι πλειονότητα των ερωτώμενων πιστεύει ότι η φοροδιαφυγή είναι ένα εξαιρετικά σοβαρό πρόβλημα και ότι ένας στους δύο Έλληνες πιστεύει ότι οι περισσότεροι φοροδιαφεύγουν, μόνο το 16,4% παραδέχεται ότι έχει φοροδιαφύγει αποκρύπτοντας εισοδήματα. Όσον αφορά το θέμα των αποδείξεων, οι συντριπτική πλειοψηφία θεωρεί ότι μόνο εάν πεισθεί ότι αυτές θα τους δώσουν κάποιο προσωπικό όφελος, θα μπει στη διαδικασία να τις συγκεντρώνει συστηματικά. 

   Ένας άλλος τρόπος να αποκρύπτουν εισοδήματα και προσωπικά περιουσιακά στοιχεία ήταν η δημιουργία υπεράκτιων εταιρειών (offshore). Αρκετοί πονηροί δημιουργούσαν εταιρείες με εικονικό αντικείμενο με έδρα χώρες που είχαν πολύ ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς (π.χ. Κύπρος, Νησιά Κέυμαν, Παρθένοι Νήσοι κ.λ.π.) προκειμένου να δηλώνουν ως εταιρική περιουσία τα γιώτ, τα αυτοκίνητα, τα πολυτελή σπίτια που ουσιαστικά τους άνηκαν προσωπικά, έτσι ώστε να αποφεύγουν τεράστια ποσά από τη φορολογία εισοδήματος. Επιπλέον, με τις εταιρείες αυτές επιτυγχάνεται "ξέπλυμα βρώμικου χρήματος και διασπάθιση δημόσιου χρήματος, με κρατικές επιδοτήσεις, όταν από επίσημα στοιχεία που κατατέθηκαν προέκυψε ότι οι υπερτιμολογήσεις υπερβαίνουν ακόμη και το 500%". Ο γενικός γραμματέας Διαφάνειας Γιώργος Σούρλας ανέφερε "ότι η απώλεια εσόδων για το ελληνικό κράτος από τη δράση των εγχώριων offshore εταιρειών ισοδυναμεί με ποσοστό της τάξης του 40% και παραπάνω του δημόσιου χρέους της χώρας" (www.capital.gr 05/04/2013). 

   Ωστόσο, το "σπορ" της φοροδιαφυγής είναι σχετικά πρόσφατο. Σύμφωνα με άρθρο του Ερρίκου Μπαρτζινόπουλου (Έθνος 23/01/2013) "το Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας του Δημητράκου που βραβεύτηκε το 1953 από την Ακαδημία Αθηνών δεν περιελάμβανε τις λέξεις «φοροφυγάς» και «φοροδιαφυγή». Η μοναδική παρεμφερής λέξη που υπήρχε ήταν η λέξη «φορομπήχτης»". Έχει ουσιαστικά ως αφετηρία την περίοδο λίγο μετά τη χούντα και εξελίχθηκε ραγδαία μετά την είσοδό μας στην ΕΕ. Σύμφωνα με τον αρθρογράφο "η φοροδιαφυγή είναι ο πυρήνας όλης της υπόλοιπης διαφθοράς μας. Διότι, όταν θεωρείς ως πολίτης ότι δεν οφείλεις τίποτε στο κράτος και ότι είναι ηθικά θεμιτό να το κλέψεις, μετά είναι πανεύκολο να επωφεληθείς από το διεφθαρμένο πελατειακό κράτος".

   Βέβαια, η άποψη των περισσότερων είναι ότι η διαφθορά της ελληνικής κοινωνίας είναι αποτέλεσμα της χαλάρωσης του Κράτους και της έλλειψης ουσιαστικών ελέγχων. Εντούτοις, η συναλλαγή προϋποθέτει πάντα δύο τουλάχιστον άτομα. Κι αν το κράτος δεν αναλαμβάνει αποτελεσματικά να πατάξει το πρόβλημα, η συμμετοχή μας και η ανοχή μας έχει την ίδια βαρύτητα. Όταν δεχόμαστε να πληρώσουμε λιγότερα χρήματα στους υδραυλικούς, στους ηλεκτρολόγους, στους γιατρούς χωρίς απόδειξη, ξεχνούμε ότι μακροπρόθεσμα τη διαφορά θα πληρώσουν αυτοί που δεν μπορούν να αποκρύψουν εισοδήματα μέσω της φορολογίας. Εκτός κι αν στην πραγματικότητα οι περισσότεροι είχαν κάτι να κρύψουν, ακόμα και οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι : το ενοίκιο κάποιου διαμερίσματος, τα ιδιαίτερα μαθήματα, μία διπλή σύνταξη, μία σύνταξη για έναν γονέα που έχει αποβιώσει κ.λ.π.

   Αλλά το χειρότερο είναι ότι οι συνέπειες της διαφθοράς μπορεί να είναι θανατηφόρες. Όταν "λαδώνουμε" τον καθηγητή οδήγησης και τους εξεταστές για να πάρουμε δίπλωμα οδήγησης χωρίς να δώσουμε εξετάσεις δεν είναι πιθανό να προκαλέσουμε το θάνατο κάποια στιγμή; Επίσης, όταν οι εργολάβοι κατασκευάζουν δρόμους με τρομερά κατασκευαστικά λάθη για να εξοικονομήσουν τεράστια ποσά, δεν είναι υπόλογοι για τα ατυχήματα που προκαλούνται; Και όταν η αυθαίρετη και άναρχη δόμηση κυρίως στην Αθήνα με εμπλοκή των υπαλλήλων της πολεοδομίας ή οι σκόπιμοι εμπρησμοί δασών για λόγους δόμησης έχει οδηγήσει στο να πλημμυρίζουν χείμαρροι, ποταμοί, με αποτέλεσμα να χάνονται περιουσίες ή και ανθρώπινες ζωές, ποιος μπορεί ακόμα να σιωπά;